Trong tháng 8 này, triển lãm “SÁU GƯƠNG MẶT SƠN MÀI VIỆT NAM ĐƯƠNG ĐẠI” đã diễn ra tại Bảo tàng Phượng Hoàng Nghệ Đô, thành phố Vô Tích, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc.
Trong dòng chảy đa dạng của Mỹ thuật Việt Nam đương đại, sơn mài là một chất liệu đặc trưng mang đậm dấu ấn văn hoá truyền thống, đồng thời mở ra những không gian sáng tạo mới trong thực hành mỹ thuật hiện đại. Triển lãm “Sáu gương mặt sơn mài Việt Nam đương đại” là cuộc hội ngộ của sáu họa sĩ: Nguyễn Trường Linh, Triệu Khắc Tiến, Ngô Tuấn Anh, Nguyễn Hữu Thông, Vũ Văn Tịch và Bùi Kiên Quyết – những nghệ sĩ tiêu biểu trong thế hệ họa sĩ Việt Nam đương đại đang theo đuổi con đường sáng tạo với chất liệu sơn mài truyền thống.
NGUYỄN TRƯỜNG LINH – TĨNH TẠI THIỀN TÍNH TRONG NGÔN NGỮ SƠN MÀI ĐƯƠNG ĐẠI
Hiện là Trưởng Khoa Mỹ thuật trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội và Chủ nhiệm Nhóm sơn ta, Nguyễn Trường Linh là một họa sĩ sơn mài đương đại nổi bật với phong cách biểu hiện trầm lắng và sâu sắc, được công nhận qua nhiều giải thưởng chuyên môn danh giá và uy tín. Anh lựa chọn lối sáng tác tối giản, tinh giản hình tượng để tập trung khơi gợi chiều sâu cảm xúc và không gian thiền định. Với bút pháp khoáng đạt mà tinh tế, tác phẩm thường sử dụng những hình ảnh có tính ẩn dụ, mở ra những miền liên tưởng về thời gian, ký ức và tâm thức, hòa quyện giữa truyền thống sơn mài và cảm quan thẩm mỹ hiện đại.
Tiếp nối mạch nghiên cứu đề tài về con người, phong cảnh, các câu chuyện lịch sử, dân gian đưa vào trong các sáng tác kết hợp tạo hình hiện đại cho các tác phẩm mang màu sắc hoài cổ, giai đoạn gần đây, Nguyễn Trường Linh tập trung sáng tác nhiều tác phẩm về hình ảnh người phụ nữ với cảm hứng ca ngợi vẻ đẹp của tạo hóa ban cho.
Nguyễn Trường Linh đại diện cho một thế hệ họa sĩ sơn mài có tư duy độc lập, chú trọng bản sắc cá nhân và sự bền vững trong ngôn ngữ biểu đạt. Với anh, nghệ thuật là con đường trở về với chính mình, qua chất liệu truyền thống và nhịp điệu lặng lẽ của thời gian.
TRIỆU KHẮC TIẾN – GIAO THOA VĂN HOÁ SƠN MÀI ĐÔNG Á -HÀNH TRÌNH KIẾN TẠO NGÔN NGỮ BIỂU ĐẠT MỚI
Họa sĩ Triệu Khắc Tiến là một trong những nghệ sĩ có sắc thái độc và lạ của sơn mài Việt Nam đương đại, hiện là Phó Trưởng khoa Hội họa, Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam.
Triệu Khắc Tiến tốt nghiệp Tiến sĩ chuyên ngành sơn mài (Urushi) tại Đại học Nghệ thuật Tokyo – một thành tựu hiếm có trong giới họa sĩ quốc tế. Với nền tảng vững chắc từ truyền thống và tinh thần học thuật nghiêm túc, anh đã mở rộng các khả năng biểu đạt mới cho chất liệu sơn mài Việt Nam. Triệu Khắc Tiến không chỉ nghiên cứu mà còn thực hành sáng tạo, kết hợp tinh thần phương Đông và ngôn ngữ tạo hình hiện đại. Các tác phẩm của anh là sự kết tinh giữa mỹ cảm thiền định của Nhật Bản và chiều sâu văn hoá Việt Nam. Anh tham gia nhiều triển lãm trong và ngoài nước, nổi bật là triển lãm cá nhân The Oriental Tale – Câu chuyện Phương Đông (2022) tại Trung tâm Giao lưu Văn hoá Nhật Bản, tạo tiếng vang lớn trong giới chuyên môn và công chúng yêu chuộng nghệ thuật sơn mài. Tranh của anh lặng lẽ nhưng thấm đẫm sức nặng nội tâm và chiều sâu tư tưởng.
Triệu Khắc Tiến hiện tiếp tục vừa giảng dạy, vừa sáng tác, đóng vai trò cầu nối giữa các thế hệ nghệ sĩ sơn mài Việt Nam và quốc tế.
NGÔ TUẤN ANH – “ HÀO QUANG BẤT TẬN” VÀ ĐỘI THOẠI NỘI TÂM HƯỚNG VỀ BẢN NGÃ.
Họa sĩ Ngô Tuấn Anh là một gương mặt định hình trong dòng tranh sơn mài đương đại Việt Nam với tư duy sáng tạo độc lập và sâu sắc. Tác giả xem nghệ thuật như một hành trình khám phá nội tâm, nơi cảm xúc và ký ức được chuyển hóa thành hình ảnh. Sơn mài đối với anh không chỉ là chất liệu truyền thống mà còn là không gian mở cho đối thoại và cảm nhận.
Tác phẩm của Ngô Tuấn Anh mang tính khái quát cao, đề cao cấu trúc tạo hình bề mặt và sự tinh giản thị giác. Mỗi bức tranh như một dấu vết thời gian, một lát cắt tinh tế giữa thực tại và trừu tượng. Ngô Tuấn Anh tạo ra không gian thị giác tĩnh lặng, gợi mở những suy tư nhân sinh. Seri tác phẩm Infinite Aura-Hào quang bất tận tái hiện một góc bình yên của vùng cao, nơi sắc trắng xóa của những vườn mận trải dài như tấm thảm bồng bềnh giữa núi rừng xen lẫn trong làn sương mỏng, rừng trúc vươn mình kiêu hãnh, tạo nên những đường nét mềm mại, lối cho ánh nhìn lạc vào sâu thẳm thiên nhiên, mang hơi thở, cảm xúc của núi rừng thơ mộng. Ngô Tuấn Anh hiện là giảng viên thỉnh giảng của chuyên ngành Tranh Sơn mài, Khoa Hội hoạ, Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam.
NGUYỄN HỮU THÔNG – THIÊN NHIÊN ẨN DỤ VÀ TRIẾT LÝ NHÂN SINH
Nguyễn Hữu Thông là giảng viên chuyên ngành Tranh Sơn mài, Khoa Hội hoạ, Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam. Là một họa sĩ sơn mài đương đại gắn bó với chất liệu truyền thống để chuyển tải những suy tưởng sâu sắc về đời sống và con người với quan niệm “vẽ là để lưu lại cảm xúc và truyền đi thông điệp nho nhỏ”, tranh của Thông thấm đẫm cảm xúc cá nhân và tinh thần nhân văn nhân ái.
Trong loạt tranh tại triển lãm cá nhân đầu tay “Chuyện của Thông”(2022), anh mượn hình ảnh cây thông – vừa là biểu tượng thiên nhiên vừa là bản thể tinh thần – để nói lên những trạng thái cảm xúc của con người trước biến thiên vũ trụ. Từ dịu dàng, lãng mạn đến cô đơn, kiên cường, mỗi bức tranh là một lát cắt đời sống nội tâm. Cây cối cũng như con người là một phần không thể thiếu của thiên nhiên. “Vạn vật hữu linh” cây cối cũng có linh hồn và đời sống riêng của nó, cũng mang đầy đủ những triết lý ẩn dụ sâu xa ẩn chứa nhiều thông điệp sâu sắc với đời sống nhân sinh. Giai đoạn gần đây, qua bộ tranh “Phù du đáy nước” (2023 –2025), Nguyễn Hữu Thông tiếp tục khai thác triết lý về kiếp người mong manh, hữu hạn. tồn tại trong quá nhiều sự quy định, ràng buộc, đóng khung và khuôn phép. Hình ảnh sinh vật phù du trôi nổi theo dòng nước là ẩn dụ cho sự tồn tại mong manh và bất định của con người trong vũ trụ rộng lớn. Tranh của Nguyễn Hữu Thông dung dị mà sâu sắc, gợi mở nhiều lớp nghĩa hơn là trình bày trực tiếp. Anh là một trong những gương mặt tiêu biểu đang làm mới sơn mài Việt bằng tư duy triết lý và cảm xúc chân thành.
VŨ VĂN TỊCH – SỨC BIỂU CẢM MỚI TRONG SƠN MÀI VIỆT
Họa sĩ Vũ Văn Tịch hiện là giảng viên thỉnh giảng chuyên ngành Tranh sơn mài, Khoa Hội hoạ, Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam. Anh được biết đến như một gương mặt trẻ đầy triển vọng của sơn mài Việt Nam đương đại. Dưới sự hướng dẫn và đồng hành của Tiến sĩ Triệu Khắc Tiến – người thầy có ảnh hưởng lớn, Vũ Văn Tịch không chỉ học được kỹ thuật sơn mài truyền thống mà còn nuôi dưỡng tinh thần thực nghiệm, sáng tạo và đặt câu hỏi liên tục với chính mình. Anh xem việc phát triển kỹ thuật sơn mài không chỉ là mở rộng công cụ tạo hình mà còn là cách để thích ứng và định hình ngôn ngữ nghệ thuật cá nhân trong bối cảnh đương đại.
Tác phẩm của Tịch thường khai thác các chủ đề gần gũi như hoa, cây, làng quê, ký ức tuổi thơ và những chuyển động nhẹ của tự nhiên. Với loạt tranh như Hoàng hôn xuống, Bình yên, Trở về, Dọc mùng, anh thể hiện rõ một ngôn ngữ tạo hình giàu cảm xúc, sử dụng hiệu quả tương phản giữa hình và nền, ánh sáng và bóng tối. Vũ Văn Tịch chú trọng vào chiều sâu nội tâm, coi mỗi tác phẩm là một hành trình thiền định và chiêm nghiệm cuộc sống. Quan niệm sáng tác của Tịch đề cao sự tìm tòi, vượt thoát bản ngã để phục vụ cộng đồng yêu cái đẹp. Mỗi tác phẩm là một hành trình khám phá chính mình và thế giới xung quanh.
Vũ Văn Tịch là một trong những họa sĩ trẻ đang góp phần làm mới nghệ thuật sơn mài Việt Nam bằng tư duy hiện đại và tinh thần lao động nghệ thuật nghiêm túc. Các bức tranh như Như bóng với hình hay Đón mặt trăng lên gợi nên sự kết nối sâu sắc giữa con người và tự nhiên. Vũ Văn Tịch đang từng bước khẳng định tiếng nói nghệ thuật cá nhân, đóng góp vào sự cách tân của sơn mài Việt Nam trong thế kỷ 21.
BÙI KIÊN QUYẾT – CHẤT TRỮ TÌNH LÃNG MẠN VỚI CẤU TRÚC THỊ GIÁC MỚI CỦA NGHỆ THUẬT SƠN MÀI
Họa sĩ Bùi Kiên Quyết là một trong những nghệ sĩ sơn mài đương đại triển vọng có phong cách biểu đạt giàu chất trữ tình và cảm xúc nội tâm. Các tác phẩm của anh dung dị, gần gũi nhưng luôn gợi mở chiều sâu thiền định và nhân sinh. Đi từ những hình ảnh thân thuộc như làng quê, mái nhà, cây cỏ, đến hình tượng người phụ nữ mờ ảo – tranh của Quyết là sự pha trộn giữa thực tại và mộng tưởng. Anh không chạy theo hình thức cầu kỳ mà chọn cách kể chuyện bằng ánh sáng, bố cục và nhịp điệu mềm mại trong tranh.
Sơn mài với Quyết không chỉ là chất liệu, mà còn là phương tiện lưu giữ cảm xúc và ký ức. Kỹ thuật của anh điêu luyện nhưng không phô trương, thường thiên về chiều sâu biểu cảm và sự tinh tế trong từng chi tiết và thủ pháp tạo chất. Hình ảnh đôi môi đỏ, giàn hoa nở, khói lam chiều… trở thành biểu tượng cho vẻ đẹp thầm lặng và sự sống bền bỉ. Quyết kiên trì theo đuổi con đường sáng tác bằng lòng đam mê chân thành, không ngừng làm mới mình qua từng giai đoạn. Tác phẩm của anh không chỉ tạo hiệu quả thị giác mà còn đem lại cảm giác êm dịu, khiến người xem dừng lại để lắng nghe – như một khúc ca nhẹ vang giữa nhịp sống xô bồ.
Bùi Kiên Quyết là một nghệ sĩ tiêu biểu cho lớp họa sĩ trẻ trung thành với sơn mài, nhưng không ngừng cách tân cả trong ngôn ngữ tạo hình lẫn tư tưởng nghệ thuật.
Triển lãm “Sáu gương mặt sơn mài Việt Nam đương đại” được tổ chức tại Bảo tàng Phượng Hoàng Nghệ Đô, thành phố Vô Tích, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Triển lãm này chính là cơ hội quý giá để 06 hoạ sĩ sơn mài Việt Nam được giới thiệu tác phẩm sơn mài Việt đến công chúng Trung Quốc yêu mến nghệ thuật sơn mài. Sáu họa sĩ – sáu cá tính nghệ thuật – tuy khác biệt về ngôn ngữ tạo hình, quan điểm sáng tác và biểu đạt cảm xúc, nhưng đều gặp nhau ở điểm chung: tình yêu sâu sắc dành cho sơn mài và khát vọng đưa chất liệu này tiếp tục sống động trong dòng chảy mỹ thuật đương đại.
Triển lãm không chỉ là sự kiện mỹ thuật có giá trị chuyên môn, mà còn mang ý nghĩa lớn lao trong việc góp phần thúc đẩy giao lưu, kết nối văn hóa giữa Việt Nam và Trung Quốc. Trong bối cảnh hai quốc gia láng giềng có bề dày truyền thống văn hoá, sự hiện diện của nghệ thuật sơn mài Việt Nam tại Bảo tàng Phượng Hoàng Nghệ Đô là dịp để công chúng Trung Quốc hiểu sâu hơn về nghệ thuật tạo hình Việt Nam đương đại, đặc biệt là những giá trị bản sắc được thể hiện thông qua chất liệu sơn mài – một tinh hoa thủ công đã được kế thừa và làm mới bằng ngôn ngữ Hội hoạ.
Hy vọng rằng, triển lãm“Sáu gương mặt sơn mài Việt Nam đương đại” sẽ trở thành nhịp cầu văn hóa, tạo điều kiện để nghệ sĩ hai nước đối thoại, chia sẻ kinh nghiệm, đồng thời mở ra cơ hội hợp tác trong tương lai, góp phần xây dựng nền tảng ngoại giao văn hoá bền vững, nơi nghệ thuật trở thành ngôn ngữ chung, vượt qua mọi ranh giới địa lý và khác biệt. Đây là minh chứng rõ ràng cho vai trò của nghệ thuật trong việc kết nối tâm hồn và vun đắp tình hữu nghị giữa hai nền văn hóa lâu đời của châu Á.
TS.Triệu Khắc Tiến
Phó Trưởng Khoa Hội hoạ – Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam
Nguyễn Trường Linh 